Zwiedzanie odbywa się w grupie z przewodnikiem, brak możliwości zwiedzania indywidualnego. Serdecznie zapraszamy!

Najsłynniejszy skandynawski zespół hardrockowy Sabaton przez kilka dni kręcił w Świnoujściu, w Forcie Gerharda teledysk do swojego najnowszego albumu. Tym razem o pierwszej wojnie światowej.

Aranżacja fortowego placu na bitewne pobojowisko trwała kilka dni.

Zdjęcia realizowano na jednym z fortowych placów, który zamienił się w pole bitwy z czasów I wojny światowej. W rytm epickiego utworu, którego treść i ścieżka dźwiękowa do czasu premiery była ściśle strzeżoną tajemnicą – prusacy starli się z francuskimi żołnierzami. Były wybuchy, efekty specjalne i wyjątkowa muzyka w wykonaniu Sabatonu.

Członkom zespołu bardzo spodobał się fort – opowiada Marcin Ossowski- Byli zaskoczeni ilością eksponatów, a na pamiątkę przekazali nam kilka pamiątek, które wkrótce przekażemy na cele charytatywne. To bardzo mili i kontaktowi artyści, których możemy zaliczyć do nowych przyjaciół Świnoujścia i fortu.

Warto dodać, że plan filmowy Sabatonu to nie pierwsza tego typu realizacja w świnoujskich obiektach – w Forcie Gerharda i Podziemnym Mieście realizowano zdjęcia do polskich i zagranicznych filmów dokumentalnych i filmów fabularnych.

Link do teledysku Fields of Verdun poniżej:

Pamiątki po sanitariuszu z Lützowa, Wilhelmie Dreesie z Bytowa na Kaszubach (rocznik 1919), to ostatnie eksponaty, o jakie w 2019 roku wzbogaciło się Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. Rodzina, a konkretnie córka Wilhelma oraz jej mąż, przekazała opiekunom Fortu Gerharda zdjęcia, książeczkę zdrowia, kartę zwolnienia z alianckiej niewoli, wspomnienia ze służby, listy i odpisy rozkazów. Najciekawszą częścią tej małej kolekcji jest kilka numerów czasopisma wydawanego na pokładzie Lützowa dla załogi. „Der Lützower”, w postaci maszynopisu, wydawany był jako miesięcznik i poza kroniką pokładu zawierał informacje z życia okrętu, m.in. planowe wejścia do portu czy wspomnienia po poległych członkach załogi. Za tymi wyjątkowymi przedmiotami kryje się jednak jeszcze bardziej wyjątkowa historia.

To ciekawa sprawa, bo oboje małżonków, którzy kilkukrotnie odwiedzili Fort Gerharda, mówią w języku polskim. Pani pochodzi z Kaszub, a jej mąż nauczył się języka polskiego w młodym wieku tylko po to, żeby… uwieść swoją wybrankę- opowiada Piotr Piwowarczyk, dyrektor Muzeum Obrony wybrzeża.

Pod koniec wojnu Wilhelm dostał się do alianckiej niewoli, w której przebywał tylko kilka miesięcy. Zachowały się dokumenty z pieczęciami brytyjskiego RAF-u, które potwierdzają pobyt w obozie Kaszuba. Po wojnie wyjechał do Niemiec Zachodnich, do Zagłębia Ruhry.

Żona Wilhelma uważała się za Kaszubkę, mówiła w języku polskim, ale w 1947 lub 1948 roku uznano, że jest Niemką i musiała opuścić Polskę. Dołączyła do swojego męża. Ten po wojnie rozpoczął pracę w drukarni- dodaje P. Piwowarczyk.

To w Niemczech urodziła się właśnie córka Wilhelma i jego żony. Mimo że już mieli na zawsze pozostać w Zachodnich Niemczech, używali również języka polskiego. Więź z kaszubską ziemią, która znalazła się teraz daleko za żelazną kurtyną przetrwała. Więcej w papierowym wydaniu gazety Kurier Szczeciński!

Granatnik wz. 16 przeszedł renowację w „Ambasadzie” Krzysztofa Bednarskiego. Obecnie jestw stu procentach sprawny i gotowy do użycia. Jak w ogóle trafił do Świnoujścia? Przez lata broń znajdowała się w jednym z kujawskich gospodarstw. Właściciel nie miał pojęcia, do czego maszyneria służy i używał jej jako kowadła i podstawy do narzędzi. Cacko wypatrzył kolekcjoner, który odkupił zabytek od gospodarza, a następnie sprzedał muzeum w Forcie Gerharda.

Co ciekawe, granatnik nie prezentował się zbyt okazale. Był mocno zdekompletowany – opowiada Piotr Piwowarczyk, dyrektor Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. – To jeden z pierwszych lekkich przenośnych moździerzy, które produkowano podczas I wojny światowej na potrzeby armii niemieckiej. W broń taką wyposażona była piechota. Później w dużych ilościach granatnik ten był używany przez armię II Rzeczypospolitej. Nasz egzemplarz, biorąc pod uwagę miejsce w którym został znaleziony, mógł brać udział w kampanii wrześniowej. Niemcy takich granatników już wówczas nie używali, ale nasi żołnierze- tak. Wcześniej granatników tych używała Armia Wielkopolska.

Profesor Antoni Komorowski jest oficerem polskiej Marynarki Wojennej w stopniu kontradmirała, profesorem nauk humanistycznych, wykładowcą Akademii Marynarki Wojennej (przez lata był tam rektorem), a także jachtowym kapitanem żeglugi wielkiej oraz kapitanem motorowodnym. Został odznaczony wieloma medalami, m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jest też autorem książek historycznych, specjalistą w dziedzinie broni torpedowej, biegły sądowym.

Ostatnim razem w świnoujskim Forcie Gerharda naukowiec gościł 12 lat temu, gdy pasjonaci dopiero zaczynali tutaj swoją działalność. Teraz powodem jego wizyty była niemiecka torpeda F5b, która w czasie II wojny światowej konstruowana była na zamówienie Luftwaffe. Ta z fortu została odnaleziona i wydobyta przez inicjatywę skupioną w Strefie Miedwie na dnie jeziora Miedwie.

– Inicjatywa Gminy Kobylanka i kilku stowarzyszeń ma na celu stworzenie nad jeziorem izby muzealnej poświęconej burzliwym dziejom jeziora, w którym prezentowane byłyby międzyinnymi takie pamiątki jak torpeda- tłumaczą muzealnicy w Forcie Gerharda. Tamtejsi pasjonaci i samorząd poprosili o pomoc świnoujskie muzeum, które czasowo zaopiekowało się eksponatem i jego konserwacją. Decyzję, gdzie docelowo trafi ten ciekawy eksponat podejmie zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

– Pod koniec lat 90. prowadziłem badania na jeziorze Miedwie dotyczące różnych znalezisk. Funkcjonował tam w czasie wojny poligon torpedowy. Prowadzone były intensywne prace, których celem byo testowanie torped lotniczych. Z uwagi na niesprawności techniczne dużo z nich pozostało na dnie jeziora. Część została zniszczona przez saperów, którzy tego typu znalezisk nie traktują jako artefaktów historycznych, ale po prostu je niszczą – opowiada A. Komorowski.

– Torpeda z j. Miedwie zachowała się w znakomitym stanie. Przeleżała 70 lat w słodkiej wodzie. Wszystkie urządzenia wewnętrzne są w dobrym stanie. Podobnie głowica ćwiczebna, która posiada bardzo ciekawy rejestrator przebiegu z zapisami na taśmach, które w wydobytym egzemplarzu zachowały się w stanie fabrycznym.

– Przed chwilą testowałem ten element. Na taśmie zapisany jest cały przebieg torpedy i w związku z tym można określić przebieg głębokości torpedy na każdym metrze, poznać odpowiedź na pytanie, czy była stabilna, czy niestabilna i w związku z tym, czy nadawała si do bojowego wykorzystania, czy nie tłumaczy nasz rozmówca.
Podobnie jak inne torpedy ćwiczebne z jeziora Miedwie, ta, która trafiła do fortu, jest całkowicie bezpieczna. Dopiero po udanych testach głowicę ćwiczebną zamieniano na bojową.

– Torpeda powinna być eksponowana w muzeum- dodaje a. Komorowski. – Jest unikatem. W kraju zachowało się zaledwie kilka egzemplarzy. Co ważne, jest całkowicie bezpieczna. Tego typu znalezisk w Polsce możemy spodziewać się zwykle w dwóch miejscach. Pierwsze to Miedwie, a drugie to Babie Doły, gdzie masowo produkowano tego typu torpedy i je testowano w pobliżu torpedowni.

Naukowiec zadeklarował pomoc w dalszych pracach badawczych i przypomniał, że jezioro Miedwie kryje jeszcze wiele tajemnic i niespodzianek. Testowano tam np. torpedy samonaprowadzające się i inne eksperymentalne konstrukcje. Wizyta w Świnoujściu znanego historyka i wykładowcy była możliwa dzięki współpracy świnoujskiego Muzeum Obrony Wybrzeża z Akademią Marynarki Wojennej w Gdyni.